An toàn sinh học trong chăn nuôi là các biện pháp (bao gồm cả kỹ thuật và quản lý) nhằm ngăn ngừa và hạn chế sự lây nhiễm của các tác nhân sinh học xuất hiện tự nhiên hoặc do con người tạo ra gây hại đến con người, vật nuôi và hệ sinh thái. CHĂN NUÔI AN TOÀN SINH HỌC 18/08/2015 An toàn sinh học đối với các cơ sở chăn nuôi là việc thực hiện đồng bộ các biện pháp vệ sinh thú y nhằm ngăn chặn mầm bệnh từ bên ngoài xâm nhập vào các cơ sở chăn nuôi và tiêu diệt mầm bệnh tồn tại ở bên trong của cơ sở chăn Bạn Đang Xem: Chăn nuôi an toàn sinh học là gì. Bạn Đang Xem: Chăn nuôi an toàn sinh học là gì. An toàn sinh học trong cơ sở chăn nuôi là việc thực hiện đồng thời các biện pháp kỹ thuật, vệ sinh thú y nhằm ngăn ngừa, hạn chế lây nhiễm mầm bệnh từ bên ngoài vào cơ sở. (HNM) - Huyện Ba Vì là một trong những địa phương có tổng đàn gia súc, gia cầm lớn của thành phố Hà Nội. Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tạo sản phẩm chăn nuôi bảo đảm chất lượng, thời gian qua, các trang trại trên địa bàn huyện đã đẩy mạnh chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học. #thiên_nhiên_và_cuộc_sống #nôngnghiệpKỹ sư: Trương Thị Cẩm Tiên hướng dẫn kỹ thuật trong chăn nuôi an toàn sinh học, mời bà con cùng tham khảo.----- cash. Giải pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi là gì? Một giải pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi đang được bà con đặc biệt quan tâm. Trong số đó bao gồm sự đồng bộ cả về kỹ thuật lẫn quy trình quản lý. Nhằm mục đích hạn chế tối đa tiếp xúc giữa vật nuôi với các mầm bệnh xung quanh. Đảm bảo cho quá trình vật nuôi sinh trưởng khỏe mạnh, nâng cao năng suất và chất lượng. Trong bài viết sau đây sẽ cập nhật cho bạn trang bị kiến thức về chăn nuôi an toàn theo hướng sinh học. Từ đây, áp dụng thành công giải pháp để đạt lợi ích kinh tế ao. Tiêu chuẩn an toàn sinh học trong chăn nuôi để đạt hiệu quả cao Các tin liên quan Sản xuất phân vi sinh từ phân gà Sản xuất phân hữu cơ từ rác thải Sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh từ giá thể mụn dừa Cách ủ rác nhà bếp với Trichoderma Cách ủ lá cây khô làm phân hữu cơ Cách làm mùn hữu cơ đem đến giải pháp mới cho trồng trọt Quy trình ủ phân hữu cơ Quy trình ủ phân chuồng đúng kỹ thuật Những yêu cầu chuồng trại chăn nuôi Đầu tiên, bạn cần lựa chọn vị trí xây dựng trang trại chăn nuôi phù hợp quy hoạch địa phương. Khoảng cách tối thiểu đến các địa điểm như khu dân cư, bệnh viện, trường học, nơi làm việc… là 3km. Cách đường giao thông chính, lò giết mổ, nhà máy chế biến, trại nuôi khác khoảng 1km. Trại chăn nuôi an toàn sinh học phải có tường, hàng rào bao quanh nhằm kiểm soát được động vật, người ra vào. Giữa các khu chăn nuôi, cách ly vật nuôi bị bệnh, khu vực vệ sinh, kho thức ăn, kho thiết bị, thuốc thú ý… phải tách biệt với nhau. Nền chuồng có độ dốc 3-5%, có rãnh thoát nước, đảm bảo không xảy ra tình trạng trơn trượt. Đường thoát nước thải kín, không trùng với các đường thoát nước khác. Những yêu cầu về giống vật nuôi Quy trình chăn nuôi an toàn sinh học lựa chọn giống vật nuôi phải có sức khỏe tốt, nguồn gốc rõ ràng. Đã qua chứng minh kiểm dịch và công bố tiêu chuẩn chất lượng đi kèm. Về nguồn thức ăn, nước uống Thức ăn và nước uống dành cho vật nuôi phải có chất lượng tốt. Không dùng lại thức ăn thừa của đàn vật nuôi đã xuất chuồng hoặc bị dịch bệnh cho đàn mới. Lưu ý an toàn sinh học trong chăn nuôi về nước uống chứa thành phần vô cơ chì, thủy ngân, asen, vi khuẩn hiếu khí dưới ngưỡng cho phép. Lưu ý trong quá trình vệ sinh chuồng trại sạch sẽ Vệ sinh thú ý đúng tiêu chuẩn Các phương tiện và người ra vào chuồng trại phải được khử trùng. Người lao động cần mặc quần áo bảo hộ. Phun thuốc sát trùng hoặc bổ sung chế phẩm sinh học định kỳ cho chuồng trại chăn nuôi. Mục đích khử mùi, diệt khuẩn, hình thành môi trường nuôi heo sạch sẽ, an toàn giúp vật nuôi phát triển khỏe mạnh, năng suất tốt. Xử lý chất thải và vấn đề bảo vệ môi trường Tại các trang trại chăn nuôi, điều bắt buộc đó là phải có hệ thống xử lý chất thải, hoạt động hàng ngày. Theo đó, cách thức phù hợp nhất là sử dụng chế phẩm sinh học. Vừa mang đến lợi ích vượt trội, vừa hạn chế được tác động xấu so với việc dùng hóa chất. Trong trường hợp bà con lựa chọn áp dụng chăn nuôi lợn bằng đệm lót sinh học sẽ tối ưu hơn cả. Giải pháp hội tụ tất cả những ưu thế đáp ứng tốt các tiêu chí an toàn sinh học ở lĩnh vực chăn nuôi. Giúp bà con tiết kiệm đáng kể công sức và chi phí thực hiện. Lại mở ra cơ hội thúc đẩy vật nuôi sinh trưởng tốt, nâng cao lợi nhuận. Lựa chọn đệm lót để đảm bảo tính an toàn sinh học trong chăn nuôi Nhanh chóng nắm bắt được sự quan tâm của bà con về vấn đề an toàn sinh học trong chăn nuôi. Công ty Cổ phần SUMO Nhật Việt đã nghiên cứu, sản xuất ra dòng sản phẩm đệm lót sinh học đặc biệt. Đem đến sự hỗ trợ tối đa cho bà con ở quá trình chăn nuôi đạt nhiều lợi ích tuyệt vời. Bất cứ thắc mắc cần giải đáp thêm, bạn có thể liên hệ qua số điện thoại +84 2422 118 008 – +84 962 567 869. Đội ngũ kỹ sư sinh học giàu chuyên môn sẽ đưa ra cho bạn tư vấn hữu ích nhất theo yêu cầu. Viện Nghiên cứu Sinh học Ứng dụng tự hào là đơn vị chuyên về nghiên cứu, ứng dụng sinh học trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản. VBio luôn đưa ra giải pháp hữu ích nhất đến bà con. Hiện VBio có cung cấp các loại chế phẩm sinh học như Can chế phẩm EM1 dạng nước , Chế phẩm EM1 dạng bột, Mật rỉ đường, Dung dịch Nano Bạc diệt khuẩn, Chế phẩm PROTEASE PAPAIN, Nấm đối kháng, Men ủ vi sinh BTV,…. Chế phẩm EM gốc dạng bột Chế phẩm EM1 nước Nấm đối kháng trichoderma do VBio sản xuất Để nhận được tư vấn hữu ích về các loại chế phẩm sinh học từ đội ngũ kỹ sư sinh học hàng đầu đừng chần chờ gì nữa mà hãy liên hệ ngay với chúng tôi nhé. Viện Nghiên cứu Sinh học Ứng dụng Địa chỉ Số 39, Ngõ 189/61, Hoàng Hoa Thám, Ngọc Hà, Quận Ba Đình, TP Hà Nội ĐT +84 2422 118 008 – +84962 567 869 Website Email vbiovn1gmail. VNEWS09/6/2023GốcTrong bối cảnh thời tiết khắc nghiệt, dịch bệnh trên đàn vật nuôi có nguy cơ bùng phát, do vậy việc nhân rộng các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học đóng vai trò quan trọng đối với ngành chăn nuôi. Mô hình này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, bảo vệ sức khỏe người chăn nuôi mà còn đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Bài 1 Mở đầu I. Khái niệm an toàn sinh học trong chăn nuôi - An toàn sinh học đối với các cơ sở chăn nuôi là việc thực hiện đồng bộ các biện pháp vệ sinh thú y nhằm ngăn chặn mầm bệnh từ bên ngoài xâm nhập vào các cơ sở chăn nuôi và tiêu diệt mầm bệnh tồn tại ở bên trong của cơ sở chăn nuôi đó. II. Nội dung môn học - Quản lý đàn vật nuôi - Kiểm soát các tác động liên quan - Tăng cường sức kháng bệnh cho vật nuôi - Vệ sinh, sát trùng chuồng trại - Xử lý chất thải chăn nuôi Bài 2 Quản lý đàn vật nuôi I. Đóng kín đàn vật nuôi, thực hiện tốt “cùng vào, củng ra” Trại chăn nuôi nên áp dụng các nguyên tắc chung sau - Sử dụng vật nuôi sinh trưởng trong trại của mình đề duy trì và phát triển quy mô chăn nuôi. Hay nói cách khác là tự túc về con giống. - Không cho vật nuôi tiếp xúc “qua hàng rào” với động vật bên ngoài. - Không cho con đực từ ngoài vào để giao phối. - Không đưa vật nuôi ra ngoài trại rồi lại đưa vào trại. - Không nuôi hỗn độn nhiều lứa, nhiều giống và vật nuôi có nhiều độ tuổi khác nhau trong cùng một chuồng, dãy. - Trong cùng một ngăn, một dãy nên thực hiện nguyên tắc “cùng nhập, cùng xuất”, không nuôi gối đầu, luân chuyển trong một khu chuồng. II. Nuôi cách ly vật nuôi mới nhập trại 1. Chuồng nuôi cách ly Việc nuôi cách ly lứa vật nuôi mới nhập trại là điều bắt buộc, cần thực hiện các việc sau - Sử dụng chuồng nuôi, hệ thống cấp thức ăn và bãi nuôi nếu có riêng biệt để nuôi lứa mới. - Không cho vật nuôi cũ và mới tiếp xúc nhau. - Chất thải đàn vật nuôi mới nhập không được đưa qua khu vựa nuôi chung. - Nuôi cách ly đủ thời gian cần thiết tùy thuộc vào loại vật nuôi và theo dõi mọi biểu hiện của bệnh dịch. - Kiểm tra bệnh dịch trước khi thả lứa mới vào chuồng nuôi chung. - Cần biết rõ lai lịch của lứa mới, trình trạng bệnh dịch nơi bán và các loại vacxin đã được tiêm vào vật nuôi. 11 trang Chia sẻ banmai Lượt xem 2454 Lượt tải 2 Bạn đang xem nội dung tài liệu Tài liệu An toàn sinh học trong chăn nuôi, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trênTài liệu An toàn sinh học trong chăn nuôi Bài 1 Mở đầu I. Khái niệm an toàn sinh học trong chăn nuôi - An toàn sinh học đối với các cơ sở chăn nuôi là việc thực hiện đồng bộ các biện pháp vệ sinh thú y nhằm ngăn chặn mầm bệnh từ bên ngoài xâm nhập vào các cơ sở chăn nuôi và tiêu diệt mầm bệnh tồn tại ở bên trong của cơ sở chăn nuôi đó. II. Nội dung môn học - Quản lý đàn vật nuôi - Kiểm soát các tác động liên quan - Tăng cường sức kháng bệnh cho vật nuôi - Vệ sinh, sát trùng chuồng trại - Xử lý chất thải chăn nuôi Bài 2 Quản lý đàn vật nuôi I. Đóng kín đàn vật nuôi, thực hiện tốt “cùng vào, củng ra” Trại chăn nuôi nên áp dụng các nguyên tắc chung sau - Sử dụng vật nuôi sinh trưởng trong trại của mình đề duy trì và phát triển quy mô chăn nuôi. Hay nói cách khác là tự túc về con giống. - Không cho vật nuôi tiếp xúc “qua hàng rào” với động vật bên ngoài. - Không cho con đực từ ngoài vào để giao phối. - Không đưa vật nuôi ra ngoài trại rồi lại đưa vào trại. - Không nuôi hỗn độn nhiều lứa, nhiều giống và vật nuôi có nhiều độ tuổi khác nhau trong cùng một chuồng, dãy. - Trong cùng một ngăn, một dãy nên thực hiện nguyên tắc “cùng nhập, cùng xuất”, không nuôi gối đầu, luân chuyển trong một khu chuồng. II. Nuôi cách ly vật nuôi mới nhập trại 1. Chuồng nuôi cách ly Việc nuôi cách ly lứa vật nuôi mới nhập trại là điều bắt buộc, cần thực hiện các việc sau - Sử dụng chuồng nuôi, hệ thống cấp thức ăn và bãi nuôi nếu có riêng biệt để nuôi lứa mới. - Không cho vật nuôi cũ và mới tiếp xúc nhau. - Chất thải đàn vật nuôi mới nhập không được đưa qua khu vựa nuôi chung. - Nuôi cách ly đủ thời gian cần thiết tùy thuộc vào loại vật nuôi và theo dõi mọi biểu hiện của bệnh dịch. - Kiểm tra bệnh dịch trước khi thả lứa mới vào chuồng nuôi chung. - Cần biết rõ lai lịch của lứa mới, trình trạng bệnh dịch nơi bán và các loại vacxin đã được tiêm vào vật nuôi. 2. Kiểm tra sức khỏe định kỳ 3. Kiểm tra huyết thanh Bài 3 Kiểm soát các tác động liên quan I. Kiểm soát côn trùng, tiết túc, loài gặm nhấm, chó mèo và chim 1. Kiểm soát côn trùng, tiết túc - Các loài côn trùng tiết túc chính là những nhân tố trung gian truyền bệnh, nó mang mần bệnh từ con vật này sang con vật khác, từ toàn này truyền sang loài kia. Bản thân chúng không mắc bệnh, nhưng lại mang rất nhiều các loại mần bệnh khác nhau. Để hạn chế các loại côn trùng, tiết túc cần - Mắc các loại màn để chống không cho chúng tiếp xúc với vật nuôi. - Phun các thuốc tiêu độc khử trùng đặc hiệu tiêu diệt chúng “khi chuồng vẫn còn ấm”, lập tức phun chất diệt côn trùng thuộc nhóm phốtpho hữu cơ vào các góc, ngóc ngách của chuồng, toàn bộ phân và độn chuồng, toàn bộ phần chân tường/vách ở phạm vi từ nền lên 1m. Để nguyên hiện trạng cho thuốc tác động trong 24 giờ. - Phát quang xung quanh chuồng trại, khơi thông cống rãnh, không để đọng nước bẩn, không để lại nơi trú ẩn của chúng. 2. Kiểm soát loài gặm nhấm, chó, mèo Chuột và các loại gặm nhấm rất dễ mang mầm bệnh vào thức ăn của vật nuôi vì bản thân chúng là những ổ bệnh tiềm năng. Để hạn chế chuột và các loài gặm nhấm - Các chuồng nuôi được thiết kế chống sự xâm nhập của các loài gặm nhấm. - Loại bỏ các tổ chuột, nơi trú ẩn của loài gặm nhấm trong trại nuôi. - Kho chứa thức ăn và bể nước cách xa chuồng nuôi. - Thường xuyên tổ chức diệt chuột và các loài gặm nhấm trong và xung quanh trại nuôi. - Kiểm tra sự di chuyển của chó và mèo trong trại. - Hạn chế chó mèo tiếp xúc trực tiếp với vật nuôi hoặc vào khu vực cho vật nuôi ăn. - Chó và mèo nuôi trong trang trại phải tiêm vắc xin. 3. Kiểm soát chim Chim chóc bay quanh trại có thể mang mầm bệnh trong chân và hệ tiêu hóa. Để hạn chế chim trong trại - Loại bỏ tất cả các lỗ, hốc nhỏ chim có thể làm tổ trong các mái nhà, bức tường, bụi cây trong trại. - Các lỗ thông hơi và quạt gió cần có lưới chắn. Không cho chim đầu vào khu vực chế biến thức ăn chăn nuôi của trại. - Loại bỏ những vật gần chuồng nuôi mà chim có thể đậu. II. Kiểm soát người Người có thể mang mầm bệnh trên giầy, quần áo và trên tay. Cần thực hiện các biện pháp 1. Kiểm soát khách tham quan - Thông báo cho mọi nhân viên, khách thăm hoặc lái xe vào trại về các biện pháp phòng dịch và đề nghị họ hợp tác thực hiện. - Không khuyến khích khách thăm vào chuồng nuôi và nơi vật nuôi ăn. - Hạn chế tối đa khách đã đi thăm trại chăn nuôi khác 1-5 ngày trước khi đến trại mình. - Ngoài cổng trại nuôi treo biển "Cấm vào" và không cho người lạ tự do vào trại. - Không cho khách thăm tiếp xúc trực tiếp với vật nuôi. - Cho khách chỉ được vào những khu vực nhất định trong trại - Bắt buộc khách thăm rửa giầy khi vào và ra trại bằng cách nhúng chân vào hố chứa dung dịch sát trùng. - Cấp ủng cao su hoặc túi bó giầy bằng chất dẻo, áo khoác sạch cho khách. 2. Kiểm soát công nhân - Công nhân sau khi tiếp xúc với vật nuôi bằng tay phải rửa tay. - Công nhân làm việc trong chuồng nuôi phải mặc trang phục và đội mũ bảo hiểm lao động. Quần áo lao động trong trại cần được khử trùng trước khi giặt. - Hạn chế tối đa công nhân đi từ khu vực chăn nuôi này sang khu vực chăn nuôi khác trong trại hay tiếp xúc với quá nhiều nhóm vật nuôi trong một ngày. - Nhân viên trại nuôi không nên chăn nuôi thêm ở gia đình mình. Cán bộ thú y của trại không hành nghề thú y bên ngoài. - Không mang các loại thực phẩm sống vào khu vực quanh chuồng nuôi để nấu ăn. Nhìn chung không mang thức ăn có nguồn gốc sản phẩm thịt vào trại nuôi. III. Kiểm soát phương tiện vận chuyển, thức ăn, nước 1. Kiểm soát phương tiện vận chuyển - Tổ chức đường vận chuyển thức ăn không qua khu vực bị nhiễm phân. - Không chung phương tiện vận chuyển phân với trại nuôi bên cạnh. - Không dùng phương tiện chở phân để chở thức ăn, trong trường hợp cần phải dùng thì cần rửa rất sạch trước khi chở thức ăn. - Bố trí kho thức ăn cách xa hố chứa phân, tránh làm đường đi chung đến hai nơi. 2. Kiểm soát thức ăn, nước uống và nước vệ sinh - Mua thức ăn có chất lượng bảo đảm và đã được kiểm tra. - Tránh để thức ăn bị nhiễm hóa chất, chất bảo vệ thực vật và thuốc chữa bệnh trong quá trình bảo quản. - Không để thức ăn bị nhiễm phân. - Sắp xếp các loại thức ăn cẩn thận để không cho vật nuôi ăn nhầm thức ăn. - Bảo quản thức ăn đúng quy cách. - Cho vật nuôi uống nước có chất lượng đảm bảo, đã được khử trùng và luôn làm sạch hệ thống cấp nước IV. Kiểm soát dụng cụ, trang thiết bị - Mỗi khu chuồng nên có dụng cụ chăn nuôi riêng. Nếu cần luân chuyển trong trại thì phải rửa sạch và khử trùng khi đưa từ khu chuồng này sang khu chuồng khác. - Dụng cụ chăn nuôi mang vào hoặc mang ra khỏi trại cần được rửa sạch và khử trùng bên trong, bên ngoài và sau Bài 4 Tăng cường sức kháng bệnh cho vật nuôi I. Chọn giống - Chọn mua từ những cơ sở an toàn dịch. - Chọn mua con giống từ những nơi sạch bệnh, đã được tiêm phòng đầy đủ. Hoàn toàn rõ ràng về nguồn gốc cũng như đời bố mẹ. - Tốt nhất là tự túc con giống để nuôi. II. Chăm sóc nuôi dưỡng 1. Chăm sóc tốt - Đảm bảo cung cấp đầy đủ chất dinh dĩnh cho vật nuôi. Phải làm sao vật nuôi được sống trong môi trường mà nó cảm thấy “hạnh phúc” thì năng suất sản xuất mới tăng lên, từ đó hạn chế được bệnh dịch xảy ra và nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi. 2. Nuôi dưỡng đúng - Nuôi dưỡng con vật đúng nghĩa là tùy từng giai đoạn và mục đích sản xuất mà có những kiểu chăm nuôi phù hợp nhất. III. Tiêm phòng vaccine 1. Mục đích - Hạn tối đa bệnh dịch xảy ra cho đàn vật nuôi. 2. Thực hiện tiêm phòng - Đồng bộ, toàn diện, triệt để, thường xuyên và định kỳ IV. Thực hành tiêm phòng một loại vaccine cụ thể, cho một đối tương cụ thể Bài 5 Vệ sinh, sát trùng chuồng trại I. Vệ sinh chuồng trại 1. Vệ sinh chuồng sinh hành lang 3. Vệ sinh lối đi 4. Vệ sinh cống rãnh II. Sát trùng chuồng trại - Chuồng nuôi phải được làm vệ sinh hàng ngày và phải được khử trùng định kỳ theo chế độ phòng bệnh của thú y. - Sau khi xuất toàn bộ vật nuôi phải tiến hành khử trùng toàn bộ chuồng nuôi theo chế độ tổng vệ sinh và khử trùng trước khi nuôi lứa mới. - Trường hợp trong chuồng nuôi có vật nuôi bị chết vì bệnh dịch thì phải thực hiện chế độ khử trùng cấp bách theo hướng dẫn của thú y. Bài 6 Xử lý chất thải chăn nuôi 1. Caùc qui trình xöû lyù chaát thaûi chaên nuoâi coù theå aùp duïng taïi Vieät Nam Nöôùc thaûi chaên nuoâi gia suùc ñöôïc coi laø moät trong nhöõng nguoàn nöôùc thaûi gaây oâ nhieãm nghieâm troïng. Vieäc môû roäng caùc khu daân cö xung quanh caùc gia traïi chaên nuoâi neáu khoâng ñöôïc giaûi quyeát thoûa ñaùng seõ gaây ra oâ nhieãm moâi tröôøng aûnh höôûng ñeán söùc khoûe coäng ñoàng vaø gaây ra nhöõng vaán ñeà mang tính chaát xaõ hoäi phöùc taïp. Nhieàu nguyeân cöùu trong lónh vöïc xöû lyù nöôùc thaûi chaên nuoâi ñang ñöôïc heát söùc quan taâm vì muïc tieâu giaûi quyeát vaán ñeà oâ nhieãm moâi tröôøng, ñoàng thôøi vôùi vieäc taïo ra naêng löôïng môùi. Xöû lyù chaát thaûi raén UÛ phaân xanh UÛ phaân xanh laø quaù trình xöû lyù phaân vaø caùc chaát thaûi raén baèng caùch troän laãn vôùi voâi boät + ñaát boät + phaân laân + laù phaân xanh toát nhaát laø caây cöùt lôïn, theo kinh nghieäm daân gian coù taùc duïng khöû muøi raát toát hoaëc traáu, uû hoai muïc. Coù 2 caùch uû phaân xanh nhö sau - UÛ treân maët ñaát baèng caùch raûi moät lôùp voâi boät phía treân maët ñaát sau ñoù daûi moät lôùp phaân, chaát ñoän leân. Cöù moät lôùp phaân daøy 20-30 cm laïi raûi moät lôùp voâi boät cho ñeán khi ñoáng phaân cao khoaûng 1-1,2m thì ñaép kín beân ngoaøi baèng moät lôùp buøn daøy khoaûng 5-7cm. - Ñaøo hoá saâu 2-2,5m, chu vi hoá tuyø thuoäc vaøo löôïng chaát thaûi caàn xöû lyù. Raûi moät lôùp voâi boät leân beà maët cuûa hoá sau ñoù ñöa chaát thaûi xuoáng vaø laøm töông töï nhö uû treân maët ñaát, khoaûng caùch töø lôùp chaát thaûi treân cuøng tôùi maët ñaát laø 50cm. Sau khi uû tieán haønh khöû truøng tieâu ñoäc khu vöïc xung quanh baèng voâi boät, hoaëc caùc hoaù chaát sau Formol 2-3%, Xuùt 2-3%, Chloramin, Prophyl, Virkon, Biocid,... Trong quaù trình uû, ñònh kyø 3 - 5 ngaøy caàn phaûi laáy nöôùc toát nhaát laø nöôùc thaûi veä sinh chuoàng traïi töôùi ñeàu treân beå uû ñeå duy trì ñoä aåm vaø cung caáp theâm dinh döôõng cho vi khuaån kî khí phaùt trieån. Thoâng thöôøng, sau khoaûng 1 thaùng thì phaân xanh hoai heát, laáy ra ñeå boùn cho caây troàng. Saûn xuaát phaân compost Taát caû phaân gia suùc gia caàm ñeàu ñöôïc thu doïn chöùa trong nhaø chöùa, sau khi ñuû löôïng phaân tieán haønh xaây ñoáng phaân uû hoaïi, coù theå thöïc hieän theo hai phöông phaùp uû noùng hay uû nguoäi. Phöông phaùp uû nguoäi phaân chuoàng ñöôïc neùn chaët xen keõ chaát ñoän chuoàng vôùi ñoä aåm 70%, sau ñoù duøng ñaát hay taám chaát deûo che phuû caû ñoáng phaân, sau 6 - 8 thaùng phaân ñaõ hoaïi muïc hoaøn toaøn. Phöông phaùp uû noùng töông töï uû nguoäi nhöng khoâng caàn neùn chaët ñoáng phaân vaø ñònh kyø 2 thaùng duøng duïng cuï xaùo ñoáng phaân laïi, cöù laøm nhö theá khoaûng 2 laàn trong voøng 4 - 6 thaùng laø phaân hoaïi muïc. Nhaø uû phaân phaûi kín vaø coù oáng thoaùt hôi ôû treân noùc nhaø ñeå haïn cheá muøi hoâi phaùt taùn. Hình 1. Sô ñoà beå uû phaân compost Heä thoáng thieát bò khí sinh hoïc xöû lyù chaát thaûi chaên nuoâi BIOGAS Biogas laø moät loaïi khí ñoát sinh hoïc ñöôïc taïo ra khi phaân huûy yeám khí phaân thaûi ra cuûa gia suùc. Heä thoáng biogas taïo ra moät moâi tröôøng yeám khí, laøm cho caùc chaát höõu cô nhö phaân, raùc, nöôùc tieåu ñöôïc leân men phaân huyû taïo ra caùc khí nhö CO vaø CH . Khí CH ñöôïc söû duïng laøm nhieân lieäu cho ñun naáu vaø thaép saùng. Caùc chaát thaûi cuûa gia suùc ñöôïc cho vaøo haàm kín hay tuùi uû, ôû ñoù caùc vi sinh vaät seõ phaân huûy chuùng thaønh caùc chaát muøn vaø khí, khí naøy ñöôïc thu laïi qua moät heä thoáng ñöôøng daãn tôùi loø ñeå ñoát, phuïc vuï sinh hoaït cuûa gia ñình. Caùc chaát thaûi ra sau quaù trình phaân huûy trong haàm kín hay tuùi uû gaàn nhö saïch vaø coù theå thaûi ra moâi tröôøng, ñaëc bieät nöôùc thaûi cuûa heä thoáng biogas coù theå duøng töôùi cho caây troàng. Kyõ thuaät xöû lyù baèng beå biogas coù nhieàu caùch, phuï thuoäc vaøo naêng suaát söû duïng nhö tuùi sinh khí biogas baèng chaát deûo, haàm coù naép troâi noåi vaø haàm coù naép coá ñònh. Baûng 18 döôùi ñaây öôùc tính saûn phaåm khí thu ñöôïc töø phaân ñoäng vaät. Baûng 1. Saûn phaåm khí töø 1kg chaát thaûi ñoäng vaät tt loaïi vaät nuoâi löôïng thaûi haøng ngaøy kg theå tích khí sinh ra, m3/kg chaát thaûi 1 Traâu, boø, ngöïa 10 - 15 0,023 - 0,04 2 Lôïn 2,5 - 3,5 0,04 - 0,059 3 Gia caàm 0,07 - 0,09 0,056 - 0,116 Nguoàn Nguyeãn Quang Khaûi - Thieát bò khí sinh hoïc K1 vaø K2, Haø Noäi 2009 Coù hai loaïi thieát bò khí sinh hoïc vôùi ñaëc tính kyõ thuaät ñöôïc trình baøy döôùi ñaây ñang ñöôïc aùp duïng roäng raõi hieän nay ôû Vieät Nam. a/ Thieát bò khí sinh hoïc baèng tuùi chaát deûo PE Duøng moät tuùi PE coù chieàu daøi 8-10 meùt roäng 1,2- 1,4 meùt goàm 2 ñeán 3 lôùp ñeå ñaûm baûo cho ñoä beàn cuûa tuùi, ôû moãi ñaàu tuùi ñöôïc buoäc vaøo moät ñaàu oáng saønh coù ñöôøng kính 150 mm, ôû gaàn ñaàu vaøo phía treân ngöôøi ta cho moät thieát bò laáy khí boä thieát bò naøy ñöôïc ñaët döôùi haøo ñöôïc xaây saün, daøi 8-10 meùt, roäng 1,2-1,4 meùt, saâu 1,5 meùt, hai ñaàu ñöôïc xaây coá ñònh vaøo 2 ñaàu oáng saønh oáng saønh ñöôïc ñaët nghieâng moät goùc 450. Ñaàu vaøo xaây moät hoá ga ñeå chaát thaûi chaên nuoâi vaøo deã daøng, phaàn thu khí ñöôïc laáy ra qua moät heä thoáng van nhö saêm xe, phaàn khí ñöôïc giöõ laïi vaøo moät heä thoáng tuùi nilon coù theå ñeå ôû treân noùc chuoàng traïi vaø ñeå taïo ra aùp löïc ñöa khí gas vaøo beáp, ngöôøi ta buoäc moät daây cao su vaøo giöõa phaàn tuùi khí ñeå taïo ra aùp löïc. Phía treân maët haøo duøng caùc taám fibpro xi maêng ñaäy laïi ñeå baûo veä tuùi. Hình 2. Moâ hình söû duïng tuùi Biogas baèng chaát deûo Öu ñieåm - Deã laép ñaët - Kinh phí ban ñaàu nhoû. Nhöôïc ñieåm - Ñoä beàn khoâng cao do laøm baèng taám PE tuoåi thoï ngaén - Deã bò thuûng do khaùch quan nhö gaø, chuoät, lôïn nhaûy vaøo - Chieám nhieàu dieän tích maët baèng - Khoâng mang tính coâng nghieäp. b/ Thieát bò khí sinh hoïc naép coá ñònh Loaïi thieát bò naøy coù phaàn chöùa khí baèng composit hoaëc beâ toâng coát theùp ñöôïc xaây döïng ngay treân phaàn uû phaân. Do ñoù, theå tích cuûa thieát bò baèng toång theå tích cuûa 2 phaàn naøy. Thieát bò coù daïng baùn caàu ñöôïc choân hoaøn toaøn döôùi ñaát ñeå tieát kieäm dieän tích vaø oån ñònh nhieät ñoä. Phaàn chöùa khí ñöôïc toâ baèng nhieàu lôùp vöõa ñeå baûo ñaûm yeâu caàu kín khí. ÔÛ phaàn treân coù moät naép ñaäy ñöôïc haøn kín baèng ñaát seùt, phaàn naép naøy giuùp cho thao taùc laøm saïch thieát bò khi caùc chaát raén laéng ñaày haàm. Coâng ngheä xöû lyù chaát thaûi chaên nuoâi baèng thieát bò khí sinh hoïc coù naép coá ñònh theå hieän treân Hình 3. Hình 3. Maët caét doïc vaø ngang haàm Biogas Nguoàn Ñaëng Kim Chi, Vieän Moâi Tröôøng, Ñaïi hoïc Baùch Khoa Haø Noäi Baûng 2. Nguyeân lieäu xaây döïng heä thoáng thieát bò khí sinh hoïc haàm naép coá ñònh Nguoàn Sôû Noâng nghieäp Haûi Döông Nhöôïc ñieåm - Chi phí ban ñaàu cao. - Caàn thôï xaây döïng laép ñaët coù trình ñoä kyõ thuaät cao. Öu ñieåm - Tieát kieäm maët baèng xaây döïng sau khi xaây döïng haàm xong coù theå xaây döïng chuoàng traïi leân treân maët haàm. - Ñoä beàn cao 15-20 naêm. - Mang tính chaát coâng nghieäp. ÔÛ Vieät Nam phoå bieán söû duïng kieåu thieát bò naép coá ñònh sau ñaây1 n Loaïi hình hoäp kieåu RDAC môùi do Trung taâm tö vaán hoã trôï phaùt trieån noâng thoân RDAC ñeà xuaát, trong ñoù thay ñoåi beå phaân huûy hình truï thaønh hình hoäp, naép baùn caàu composit, loái ra ñöôïc môû roäng. Loaïi naøy tuy deã xaây döïng, voøm kín khí, nhöng giaù thaønh cao, caùc thoâng soá kyõ thuaät chöa hôïp lyù, nhieàu nhöôïc ñieåm. n Loaïi hình truï coù 2 kieåu - Kieåu cuûa Ñoàng Nai thieát keá naëng neà, toán keùm, tính toaùn caùc thoâng soá kyõ thuaät chöa hôïp lyù. Beå phaân huûy hình truï ñöôïc xaây gaïch coù khe nöôùc, naép chöùa khí baèng beâ toâng coát theùp ñeå traùnh keát caáu voøm baèng gaïch bò gaén coá ñònh vaøo beå phaân huûy. - Kieåu RDAC cuõ beå phaân huûy hình truï, xaây gaïch, voøm chöùa khí baèng composit hoaëc xi maêng coát theùp. Kieåu naøy do RDAC thieát keá, xaây döïng theo caùch thoâng thöôøng, voøm chöùa khí baûo ñaûm kín khí, haïn cheá vaùng. Loaïi naøy coù nhieàu nhöôïc ñieåm giaù thaønh cao, khoâng coù cöûa thaêm, aùp suaát cöïc ñaïi quaù lôùn deã gaây nöùt vôõ beå, nguyeân lieäu phaân huûy khoâng ñaït tieâu chuaån veä sinh do loái ra boá trí saùt ñaùy. n Loaïi hình caàu coù 2 kieåu - Kieåu Ñaïi hoïc Caàn Thô Ñöôïc goïi laø kieåu TG - BP Thailand Germany Biogas Program trong khuoân khoå moät döï aùn hôïp taùc Ñöùc - Thaùi Lan. Kieåu naøy coù moät vaønh choáng raïn nöùt naèm ôû thaân voøm khoaûng treân 300 tính töø taâm ñaùy leân. Kieåu naøy phuø hôïp vôùi nôi nöôùc ngaàm cao nhöng giaù thaønh cao, xaây döïng phöùc taïp. - Kieåu Vieän Naêng löôïng Ñaây laø kieåu duy nhaát ñöôïc hoäi ñoàng giaùm ñònh caáp nhaø nöôùc chaáp nhaän vaø ñöôïc caûi tieán, hoaøn thieän lieân tuïc trong 10 naêm öùng duïng. Ñeán nay, taùc giaû ñaõ caûi tieán thaønh KT1 vaø KT2 vaø ñöôïc choïn ñöa vaøo thieát keá maãu cuûa Tieâu chuaån ngaønh veà coâng trình khí sinh hoïc nhoû Boä Noâng nghieäp vaø Phaùt trieån noâng thoân ban haønh naêm 2002. Kieåu naøy coù öu ñieåm giaù thaønh haï, nguyeân vaät lieäu vaø nhaân coâng taïi choã, khoâng caàn coâng xöôûng, phuø hôïp vôùi moïi ñieàu kieän khí haäu vaø nguyeân lieäu naïp, tuoåi thoï cao. c/ Thieát bò khí sinh hoïc naép noåi Loaïi thieát bò naøy goàm coù moät phaàn haàm hình truï xaây baèng gaïch hoaëc beâtoâng löôùi theùp vaø naép chöùa khí uùp vaøo moät khe chöùa nöôùc quanh coå beå phaân huûy. Naép chöùa khí thöôøng ñöôïc laøm baèng theùp taám, beâtoâng löôùi theùp, beâtoâng coát tre, chaát deûo hoaëc sôïi thuûy tinh. Loaïi thieát bò naøy bò aûnh höôûng nhieàu bôûi caùc nhaân toá moâi tröôøng nhö nhieät ñoä. Naép thieát bò deã bò aên moøn trong tröôøng hôïp laøm baèng saét taám, hoaëc bò laõo hoùa trong tröôøng hôïp laøm baèng chaát deûo. Moät nhöôïc ñieåm khaùc laø aùp suaát gas thaáp do ñoù baát tieän trong vieäc thaép saùng, ñun naáu... ñeå khaéc phuïc nhöôïc ñieåm naøy ngöôøi ta thöôøng treo theâm vaät naëng vaøo naép haàm uû. Xöû lyù chaát thaûi chaên nuoâi baèng giun queá vaø caùc loaïi giun khaùc Giun truøn queá Perrionyx excavatus, thöôøng soáng trong moâi tröôøng coù nhieàu chaát höõu cô ñang phaân huûy. Chuùng ñöôïc söû duïng roäng raõi trong vieäc chuyeån hoùa chaát thaûi ôû Philippin, Australia, AÁn Ñoä vaø moät soá nöôùc khaùc theo Grrero, 1983; Edwards, 1995, cöù giun ñaát vôùi caùc theá heä noái tieáp coù theå tieâu thuï heát raùc pheá thaûi/1 naêm theo Phan Töû Dieân, 1986; theo Shultz vaø Graff, 1977. Giun töøng ñöôïc coi nhö “thôï caøy nguyeân thuûy”, laøm tôi xoáp ñaát, thoaùng khí, giöõ ñoä aåm toát, ôû maät ñoä 200 con/m2 trong moät naêm chuùng caøy xôùi 80 taán ñaát maët cho 1ha. Xöû lyù nöôùc thaûi ñoái vôùi cô sôû chaên nuoâi quy moâ hoä gia ñình Vôùi cô sôû chaên nuoâi quy moâ nhoû, löôïng phaân gia suùc thaûi ra haèng ngaøy khoaûng vaøi kg, coù theå taùch rieâng quaù trình xöû lyù phaân vaø nöôùc thaûi. Nöôùc thaûi chaên nuoâi ñöôïc xöû lyù baèng haàm biogas hoaëc haàm töï hoaïi, phaân ñöôïc thu gom vaø xöû lyù rieâng baèng quaù trình laøm phaân boùn. Caën laéng töø khaâu xöû lyù nöôùc thaûi ñöôïc thu gom xöû lyù chung vôùi phaân vaø nöôùc ræ trong quaù trình uû phaân coù theå ñöa ngöôïc trôû laïi heä thoáng xöû lyù nöôùc thaûi. Tuy nhieân neáu löôïng phaân gia suùc thu ñöôïc treân 20 kg/ngaøy thì toát nhaát söû duïng heä thoáng khí sinh hoïc ñeå coù theå vöøa xöû lyù chaát thaûi raén vöøa xöû lyù nöôùc thaûi trong cuøng heä thoáng, ñoàng thôøi laïi thu ñöôïc khí sinh hoïc duøng ñeå ñun naáu vaø phaùt ñieän. Coù theå aùp duïng moät soá bieän phaùp xöû lyù nöôùc thaûi theo caùc quy trình sau Quy trình 1 Qui trình 2 Tóm lại - Đối với chăn nuôi quy mô lớn và theo phương thức công nghiệp nên xây hầm Biogas là biện pháp hữu hiệu để xử lý chất thải và tận dụng được nguồn chất đốt cho sinh hoạt. - Đối với chăn nuôi quy mô nông hộ nhỏ lẻ thì trong quy hoạch chuồng nuôi phải xây dựng bể chứa chất thải lỏng và ủ phân. Hàng ngày tiến hành thu gom phân rác để tập trung về hố ủ hoai mục trước khi sử dụng bón cho cây trồng xử lý phân và các chất thải rắn bằng cách trộn lẫn với vôi bột + đất bột + phân lân + lá phân xanh hoặc trấu, ủ hoai mục. Nền chuồng nuôi và hố xử lý chất thải phải được xây và láng xi măng để dễ dàng cho quá trình cọ rửa vệ sinh và tránh được sự thẩm thấu chất lỏng ra ngoài môi trường, tạo được độ yếm khí của hố ủ, giúp phân chóng hoai mục. Đối với chất thải lỏng tiến hành xử lý tại bể chứa bằng vôi bột hoặc các chất hoá học sát trùng trước khi dẫn ra ao nuôi các hoặc tưới nước cho cây trồng ngoài ra có thể xây dựng hệ thống bể lắng lọc có trồng cỏ thuỷ sinh và bèo tây để xử lý. * Công tác xử lý môi trường trong chăn nuôi là một trong những yếu tố quyết định đến năng suất, chất lượng sản phẩm vật nuôi, giữ gìn môi trường sinh thái. Tuy nguồn chất thải của vật nuôi có những ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường và hiệu quả chăn nuôi xong bên cạnh đó nếu chúng ta tuân thủ và xử lý triệt để nguồn chất thải thì đây là nguồn phân hữu cơ chủ yếu để phục vụ cho ngành trồng trọt, góp phần đẩy mạnh phát triển song song giữa trồng trọt và chăn nuôi, tạo ra môi trường trong sạch và bảo vệ sức khoẻ con người. Các file đính kèm theo tài liệu nàytai_lieu_an_toan_sinh_ho Chương trình an toàn sinh học ATSH là các quy trình quản lý ở trại/hộ chăn nuôi gọi chung là trại; được thiết kế để ngăn chặn lan truyền bệnh từ thú bệnh sang thú khoẻ, tránh gây hại cho con người và hệ sinh thái. Một kế hoạch thực hiện ATSH cần diễn giải tất cả công việc ở trại nhằm giảm đến mức tối thiểu nguy cơ xâm nhập tác nhân gây bệnh mới vào trại cũng như hạn chế tối đa sự phát triển và lây lan mầm bệnh nếu có. Mỗi trại có điều kiện chăn nuôi khác nhau nên các quy trình áp dụng ATSH cũng khác nhau. Phần một trình bày các điều cần lưu ý khi thiết lập một chương trình ATSH trong trại. Phần hai ấn bản kỳ sau mô tả các điều kiện chăn nuôi để thực hiện ATSH. 1. Mô tả tình hình trại Loại hình chăn nuôi và quy mô đàn của trại xác định loại hình chăn nuôi trại ông bà, trại cha mẹ, trại nuôi đực giống, trại nuôi heo sinh sản và heo con đến cai sữa, trại nuôi heo sinh sản và heo con đến tuổi giết thịt, trại chỉ nuôi heo sau cai sữa đến tuổi xuất thịt. Trại ông bà và trại đực giống đòi hỏi chương trình ATSH nghiêm ngặt. Trại nuôi heo sau cai sữa đến tuổi xuất thịt ít có nguy cơ nhiễm bệnh hơn trại vừa nuôi đàn sinh sản lẫn đàn thịt. Quy mô đàn càng lớn mà không quản lý tốt thì nguy cơ xuất hiện bệnh càng cao. Các mức quy mô đàn có thể tham khảo như sau quy mô lớn nuôi trên 200 heo sinh sản, hoặc trên 1000 heo nuôi thịt, quy mô vừa nuôi 20 đến dưới 200 heo sinh sản, hoặc 100 đến dưới 1000 heo nuôi thịt, quy mô nhỏ nuôi 10 đến dưới 20 heo sinh sản, hoặc 50 đến dưới 100 heo nuôi thịt, và quy mô hộ gia đình số lượng heo ít hơn quy mô nhỏ. Địa điểm ghi nhận khoảng cách từ trại của bạn đến trại heo gần nhất kể cả các trại nuôi gia súc khác, và số lượng trại heo trong vòng 3 km xung quanh trại của bạn. Vùng nuôi nhiều heo và khoảng cách giữa các trại quá gần < 500 m làm tăng khả năng nhiễm mầm bệnh từ bên ngoài. Dãy chuồng xác định bao nhiêu địa điểm trong trại sẽ được xây dựng chuồng để nuôi mỗi nhóm heo ở các vị trí cách xa nhau, cách kiểm soát việc ra vào các dãy chuồng, chuồng đã xây dựng bao lâu, và tình trạng vệ sinh của dãy chuồng. Những thông tin này giúp định hướng cách giảm thiểu lây lan mầm bệnh giữa các dãy chuồng, kể cả lây lan giữa các chuồng trong một dãy. Heo một tác nhân gây bệnh cho heo tùy thuộc phần lớn vào đặc điểm của heo. Do đó cần nắm rõ tuổi heo heo càng nhỏ thì càng mẫn cảm với bệnh, heo có suy giảm khả năng miễn dịch không suy giảm hoạt động miễn dịch của heo do vi-rút PRRS gây bệnh tai xanh và vi-rút PCV2 gây bệnh gầy còm, cai sữa sớm trước 21 ngày tuổi cũng làm heo mẫn cảm với vi sinh vật, chương trình chủng ngừa ra sao, heo mang gen đề kháng hay nhạy cảm với bệnh giống Pietrain có nhiều cá thể nhạy cảm với bệnh, xem xét cách quản lý hoặc môi trường nuôi hoặc dinh dưỡng đã tối ưu cho sức khoẻ đàn heo chưa nhu cầu dinh dưỡng phải phù hợp với từng giai đoạn sinh lý và thành tích sản xuất của chúng. Bệnh xác định bệnh nào đang có trong trại, bệnh nào đang ảnh hưởng xấu nhất đến đàn heo của trại, và bệnh nào chưa hiện diện trong trại nhưng làm bạn lo lắng. Một quy trình ATSH đặc biệt để giải quyết một bệnh vẫn có thể giúp giải quyết một vài bệnh khác. Con người, vận chuyển heo và những trang bị khác có thể mang mầm bệnh vectơ sự lây nhiễm xảy ra do chu chuyển các nhóm heo trong trại, nhập heo hoặc nguyên liệu từ nơi khác mà không biết rõ tình hình bệnh/cách quản lý ở nơi đó, thiếu kiểm soát lượng người ra vào trại người gieo tinh, khách tham quan kể cả thú y viên cũng như không áp dụng vệ sinh thân thể trước khi vào trại tắm/rửa tay, thay quần áo và giày dép, không giới hạn sự đi lại của công nhân trong khuôn viên trại, cách sát trùng phương tiện đi vào trại, cách kiểm soát thú gặm nhấm và không để heo tiếp xúc với các loài thú khác. Không mua heo từ nguồn trôi nổi Vệ sinh trước khi xe vào trại Không cho phép thân thiện thế này! 2. Đặt mục tiêu trong chương trình ATSH Xác định mục tiêu nào trong số các mục tiêu mong muốn khi thiết lập chương trình ATSH Ngăn ngừa mầm bệnh xâm nhập vào trại. Nếu bệnh đã có ở trại thì cần ngăn ngừa bệnh lây lan giữa các nhóm heo trong trại hoặc lây sang trại xung quanh. Cần đạt cả hai mục tiêu này. 3. Chọn tác nhân gây bệnh cần giải quyết Nên chọn bệnh nào cần giải quyết, từ đó xác định chương trình ATSH phù hợp nhất cho bệnh đó mặc dù chương trình này có thể giúp giải quyết bệnh khác bên cạnh bệnh chính. Đánh giá kết quả của chương trình ATSH dựa trên chương trình giám sát theo dõi bệnh chính. Đối với bệnh tai xanh PRRS, phân loại trại theo 4 nhóm. 1 Trại âm tính không có triệu chứng của bệnh này và kết quả xét nghiệm âm tính; 2 Trại nhiễm ổn định trên đàn giống, và không xuất hiện triệu chứng ở đàn heo con sau cai sữa ổn định nghĩa là không có minh chứng về lan truyền vi-rút PRRS trong đàn giống. Như thế, đàn giống nhiễm bệnh nhưng không thải vi-rút cho đàn heo con theo mẹ, do đó năng suất heo theo mẹ và heo cai sữa trở lại bình thường như trước khi nhiễm; 3 Trại nhiễm ổn định, và có triệu chứng trên đàn heo con sau cai sữa, vì vậy heo con theo mẹ có sức khoẻ tốt nhưng heo cai sữa nhiễm vi-rút vào khoảng 2-3 tuần sau cai sữa vi-rút này lan truyền do nhốt lẫn lộn heo lớn tuổi với heo nhỏ tuổi, truyền qua không khí trong khoảng cách gần, hoặc truyền qua vật dụng giữa các dãy; 4 Trại không ổn định, nghĩa là trại mới có dịch cấp tính hoặc bị nhiễm dai dẵng. 4. Hiểu biết về tác nhân gây bệnh Vi sinh vật thường thay đổi khả năng gây bệnh. Do đó, cần đặt các câu hỏi về tác nhân gây bệnh và về bệnh bệnh trầm trọng thế nào, bao nhiêu heo bị nhiễm tỷ lệ nhiễm, tỷ lệ chết trên số heo nhiễm, ảnh hưởng của bệnh lên năng suất ra sao, vi sinh vật truyền lây bằng cách nào do tiếp xúc trực tiếp với heo bệnh, qua không khí, qua vectơ mang như dụng cụ, tinh dịch…, liều vi sinh vật có thể gây bệnh, bệnh có truyền từ mẹ qua heo con không, vi sinh vật tồn tại bao lâu ở ngoài môi trường. Đây là những vấn đề đòi hỏi người chăn nuôi phải đặt kế hoạch lấy mẫu xét nghiệm, ghi chép diễn biến bệnh và năng suất thật kỹ lưỡng, có kiến thức về tác nhân gây bệnh và vectơ mang. 5. Lên kế hoạch thực hiện ATSH và theo dõi hiệu quả của chương trình này Chọn lựa quy trình thực hiện trong mỗi phần của chương trình ATSH. Theo dõi hiệu quả của chương trình bằng cách lấy mẫu bệnh phẩm xét nghiệm định kỳ, mổ khám bệnh tích trên heo bệnh, kiểm tra chất lượng phủ tạng và quày thịt heo giết mổ, lưu ý sự giảm năng suất và sức khoẻ đàn heo. Do đó, người chăn nuôi cần biết đàn heo thịt của mình được giết mổ ở đâu và bệnh tích trên các cơ quan nội tạng hoặc trên thân thịt ra sao để tìm hướng giải quyết sức khoẻ và năng suất đàn; nghĩa là cần có sự gắn kết giữa người chăn nuôi và thương lái mua heo với thú y kiểm soát giết mổ, tránh tình trạng mua đứt bán đoạn như hiện nay. Một vấn đề quan trọng cần lưu ý là cho heo hậu bị thích nghi với bệnh tại trại trước khi phối giống vì đàn hậu bị dễ nhiễm bệnh nhất trong đàn giống. Chương trình thích nghi bệnh gồm 3 giai đoạn cách ly phải tiến hành công đoạn này nếu mua hậu bị từ bên ngoài, tạo thích nghi bệnh nhốt hậu bị gần nái rạ để lây nhiễm từ nái rạ, và phục hồi tách khỏi nái ra để chuyển qua dãy chờ phối cho hậu bị. Mỗi giai đoạn kéo dài tối thiểu 30 ngày. Vào giai đoạn phục hồi, heo hậu bị không có vi sinh vật trong máu/phân/dịch tiết do có đủ kháng thể chống những bệnh thường có ở trại. Tóm lại, trước khi lên kế hoạch và thực hiện các quy trình trong chương trình ATSH, người chăn nuôi nên xác định rõ hiện trạng của trại và mục tiêu cần đạt đối với một bệnh hoặc nhiều bệnh cụ thể. Ghi chép các diễn biến và định kỳ mổ khám cùng với xét nghiệm mẫu bệnh phẩm sẽ hỗ trợ cho việc xác định mục tiêu của chương trình ATSH và cuối cùng là đánh giá kết quả thực hiện. PGS. TS. TRẦN THỊ DÂN Nguồn UV-Việt Nam An toàn sinh học trong trại heo là một trong những yếu tố được quan tâm hàng đầu trong quá trình chăm sóc và chăn nuôi heo. Tuy nhiên rất nhiều nhà chăn nuôi vì chủ quan mà bỏ qua những yếu tố này. Từ đó gây nên những hậu quá không mong muốn, khiến heo dễ bị bệnh hơn, dễ ốm thậm chí bị chết. Trong bài viết này, Nông Nghiệp Giá Tốt sẽ gợi ý đến bạn những nguyên tắc cần tuân thủ để đảm bảo chắc chắn rằng heo được sinh trưởng trong môi trường lý tưởng nhất. A. Các cửa ngõ lây truyền bệnh cần lưu ý Trang trại heo đảm bảo an toàn sinh học Để đề phòng trường hợp heo bị lây nhiễm bệnh, nhà chăn nuôi cần chú ý đến các “cửa ngõ” có thể lây bệnh cho heo như Khu sản xuất Con người, thực phẩm và vật dụng Phương tiện vận chuyển, thức ăn chăn nuôi và nhập gia súc Các vật gây hại Môi trường chăn nuôi, nước, không khí, phân và chất thải Trong đó 15 yếu tố lây truyền bệnh cho heo dễ thấy nhất có thể kể đến như Heo mới nhập đàn Tinh trùng Thức ăn Vật dụng cung cấp Trang thiết bị Không khí Nước Con người Côn trùng, chim chuột, gặm nhấm Quá trình vận chuyển Cách bố trí trại và khu sản xuất Quản lý chất thải Xử lý vật chết Rác thải Xuất bán heo Xây dựng Trại – Khu sản xuất tuân thủ nguyên tắc Để tránh lây nhiễm qua không khí và vận chuyển, trại phải nằm cách xa ➢ Khu dân cư 3 km ➢ Trại chăn nuôi khác > 1 km ➢ Đường quốc lộ từ -1 km Khoảng cách giữa các khu chuồng ít nhất 10 đến 30m Hàng rào đến khu văn phòng Văn phòng đến khu trại nuôi Khu cách ly đến khu sản xuất Khu lấy gió đến khu khí thải Cô lập Khu xử lý chất thải Cổng vào trại và cổng xuất heo ở 2 hướng khác nhau Ghi chú Khu sản xuất đi theo trình tự từ sạch đến dơ, từ heo nái đẻ đến heo thịt và xuất bán. Ô chuồng cách ly Cuối mỗi dãy chuồng nuôi phải có 1 ô cách ly để nuôi nhốt và điều trị heo bệnh Có hàng rào cơ học bảo vệ bất kể trại lớn hay nhỏ Việc xây dựng hàng rào cơ học là tuyệt đối cần thiết đối với bất cứ trang trại nuôi heo nào. Chúng có tác dụng Ngăn người, các loại xe, thú vật khác đi thẳng vào trại Ngăn heo trong trại tiếp xúc trực tiếp với bên ngoài Thiết lập nội quy trang trại Bên cạnh đó cần thiết lập bảng nội quy – các quy tắc tại trại chăn nuôi với một số điều lưu ý như sau Không vận chuyển heo bệnh và sản phẩm nhiễm bệnh qua vùng khác Không cho heo ăn thức ăn thừa chưa qua nấu chín Không tự do ra vào trại. Không nhập heo vào trại mà không nuôi cách ly. Không mang thức ăn ngoại vào trại. Không đi từ nơi bẩn tới nơi sạch trong trại để tránh lây nhiễm chéo. Không giết mổ, tiêu thụ thịt heo bệnh, heo chết. Không vứt heo chết ra môi trường. Vệ sinh sát trùng tiêu độc thường kỳ trong trại bằng các thuốc sát trùng như Virkon S, ALDEKOL DES*FF… Lập hàng rào cơ học ngăn ngừa sự xâm nhập của người lạ, vật truyền bệnh. Vệ sinh sát trùng toàn bộ các phương tiện, thiết bị mang vào trong trại. Thay quần áo, giày dép, tắm rửa, sát trùng tay khi ra vào trại. Tăng cường sức đề kháng của heo bằng các chất dinh dưỡng, chủng ngừa đầy đủ các loại vaccine cần thiết. Xử lý nước bằng Chlorine trước khi cho heo uống. Báo cáo thú y và chính quyền địa phương khi nghi ngờ heo có triệu chứng bệnh ASF. An toàn ngay từ cổng trại Đối với khách tham quan Ngay khi vào cổng trại, phải dẫm giày/ủng vào hố sát trùng dung dịch sát trùng hay vôi bột Sát trùng tay Thay giày/ủng và sử dụng giày/ủng của trại định kỳ sát trùng đường từ cổng trại vào văn phòng Hệ thống tắm – vệ sinh sát trùng khô Dùng nhà sát trùng bằng Ozon trong 30 phút Sát trùng quần áo bằng tia cực tím lights Hệ thống sát trùng tay mới nếu không sát trùng thì không thể đi qua hàng rào Con người, thực phẩm và vật dụng Người vào trại phải thực hiện Đăng ký tên vào sổ của bảo vệ Không tiếp xúc với heo và sản phẩm heo sống 72 giờ trước khi vào trại Không nên vào trại khi bị bệnh Phải tuân thủ theo quy định an toàn sinh học của trại Không mang vật khó sát trùng hoặc không cần thiết vào trại như nhẫn, đồng hồ,… Chỉ được đem thức ăn nấu chín và để tại khu nhà ăn Không mang tất cả sản phẩm từ thịt heo vào trại Cung cấp thiết bị bảo hộ cho nhân viên Mục đích Tránh mầm bệnh lây sang người và lây nhiễm chéo sang heo ở chuồng trại khác. Cung cấp đầy đủ giày/ủng. khẩu trang, găng tay và quần áo bảo hộ,…. Phương tiện vận chuyển, thức ăn chăn nuôi và nhập gia súc Vận chuyển và phương tiện vận chuyển bên ngoài Tuân thủ nghiêm ngặt quy định an toàn sinh học khi di chuyển/vận chuyển quốc tế và nội địa Phải có khu đậu xe trước hàng rào trại Xe không được phép vào khuôn viên trại Xe vào trại xe cám, heo hậu bị, thiết bị,… Phải được vệ sinh sát trùng sạch sẽ bên trong và ngoài trước khi chở hàng hóa/heo Tại cổng trại phải sát trùng toàn bộ bên ngoài xe trước khi ra vào trại Xe vận chuyển và quy trình xuất – nhập heo Phương tiện vận chuyển đạt chuẩn yêu cầu Có khu vực xuất – nhập heo riêng biệt Vệ sinh, sát trùng khu vực xuất/nhập heo, đặc biệt là trước và sau khi xuất – nhập heo Trước khi vào khu vực xuất heo, xe phải được vệ sinh sát trùng sạch sẽ bên trong và bên ngoài, đặc biệt là các bánh xe, gầm và nóc xe Hệ thống nước thải khu vực xuất – nhập không được chảy hòa chung vào hệ thống nước thải của các dãy chuồng heo. Quy trình nhập hậu bị, tinh heo Chỉ nhập hậu bị có nguồn gốc từ trại sạch bệnh Áp dụng nghiêm ngặt quy trình cách ly, chủng ngừa và nhập hậu bị vào đàn Áp dụng nghiêm ngặt quy trình cách ly, chủng ngừa và nhập hậu bị vào đàn Mua tinh heo từ trại không có bệnh Xe vận chuyển và các dụng cụ trong trại Xe chỉ sử dụng trong nội bộ trại Không dịch chuyển các dụng cụ chăn nuôi từ dãy trại này sang dãy trại khác. Hệ thống/kho cung cấp thức ăn Bảo quản thức ăn tránh bị mưa tạt, ẩm mốc cám đặt trên pallet, không đặt sát tường, tránh rơi vãi Nên có hệ thống silo cung cấp thức ăn bơm từ ngoài Quản lý kho luôn sạch sẽ. Cám vào trước – ra trước Phòng chống chuột, gặm nhấm, chim,… Không cho heo ăn thức ăn thừa chưa nấu chín Các vật gây hại Hệ thống xử lý côn trùng ve, ruồi, muỗi,… Dùng lưới ngăn côn trùng Có dụng cụ nhữ bắt/diệt côn trùng Kiểm soát chim, chuột, gặm nhấm Có màn che chống chim, chuột, gặm nhấm vào chuồng và giúp hệ thống thông cung cấp khí sạch đi vào trại Đặt bẫy chuột, loại gặm nhấm dọc theo hành lang trại Kiểm soát động vật hoang dã, chó, mèo,…. Có hàng rào cơ học ngăn cách vật nuôi trong trại tiếp xúc với bên ngoài Không nuôi các động vật khác, động vật hoang dã như heo rừng,… trong trại Không thả rông chó mèo trong trại heo Môi trường chăn nuôi, nước, không khí, phân và chất thải Kiểm soát môi trường nuôi và hệ thống cấp khí sạch Có hệ thống cây xanh để hạn chế bụi, mầm bệnh phát tán qua không khí vào trại Có hệ thống lấy khí sạch, xử lý nhiệt độ, ẩm độ trước khi đưa vào chuồng Có thể lọc và xử lý không khí qua phòng tia cực tím 10 giây trước khi đưa khí đi vào chuồng Hệ thống xử lý nước trong trại Lọc và sát trùng nguồn nước nước giếng, nước sông… bằng Chlorine, sau đó để Chlorine bay hơi trong 24 giờ trước khi dùng => tránh nhiễm Clo và nặng mùi Định kỳ kiểm tra hệ thống cấp nước từ đầu nguồn đến núm uống đủ nước sạch và mát cho heo Môi trường nuôi heo sạch sẽ, đảm bảo tiêu chí an toàn sinh học đề ra Quản lý xác gia súc và rác thải Có khu xử lý rác thải và xác thú chết Chuyển xác thú vào khu vực đốt, chôn,… theo quy trình Vệ sinh, sát trùng nghiêm ngặt mỗi ngày Quản lý kiểm soát nước thải Có hệ thống cống ngầm dẫn phân và nước thải ra khu xử lý nên dùng BioGas Khu xử lý nước thải cách xa khu trại nuôi để tránh mùi và không ảnh hưởng chất lượng không khí Nước thải phải đạt chỉ số an toàn khi đi ra môi trường bên ngoài Tổ chức sản xuất theo nhóm Cắt vòng quay lây nhiễm của mầm bệnh Nguyên tắc Cùng Vào – Cùng Ra Áp dụng quy trình sản xuất theo nhóm 3 tuần,… Nguyên tắc di chuyển trong trại Đi từ chuồng heo ít tuổi đến chuồng heo lớn. Đi từ khu vực sạch đến khu vực dơ Nếu đã vào khu cách ly và khu xử lý chất thải thì không đi ngược vào các khu chuồng khác muốn vào thì phải tắm, vệ sinh lại từ đầu Quy trình tránh nhiễm chéo Đi từ khu vực heo con đến heo thịt, giữa 2 dãy chuồng phải có cách ly sát trùng Rửa sạch ủng hoàn toàn, loại bỏ phân và thức ăn. Sau đó nhúng ủng vào hố nước sát trùng Rửa tay trước khi đi qua dãy chuồng khác Quy trình dọn vệ sinh và sát trùng chuồng nuôi Khu vực Màu Đỏ Dọn vệ sinh, rửa bằng vòi cao áp và nước nóng, sát trùng ngay sau khi chuyển heo Khu vực Màu Vàng Thường xuyên dọn vệ sinh sạch giữa các lần chuyển heo Khu vực Màu Xanh vệ sinh sạch và sát trùng giữa các khu chuồng heo hàng ngày Quy trình vệ sinh sau mỗi đợt nuôi Dọn sạch chuồng, chuyển dụng cụ nuôi ra khu tẩy rửa Rửa chuồng bằng vòi cao áp và nước nóng Tẩy chuồng bằng chất tẩy rửa chuồng trại Để khô chuồng, sau đó sát trùng lại toàn bộ, để trống chuồng 24 giờ trước khi cho heo vào Quy trình công việc hàng ngày Vệ sinh chuồng trại, dụng cụ, thiết bị, heo Theo dõi lượng ăn, hành vi, sức khỏe heo Chương trình vaccine phòng bệnh Lập chương trình vaccine theo khuyến cáo thú y Theo dõi sức khỏe đàn heo Có sổ theo dõi sức khỏe đàn, điều trị cho heo Ghi chép cụ thể mọi dữ liệu hàng ngày Trên đây là những nguyên tắc an toàn sinh học trong trại heo mà bất cứ nhà chăn nuôi nào cũng nên nắm rõ. Việc tuân thủ các nguyên tắc này giúp bảo vệ đàn heo của bạn, giúp heo sinh trưởng và phát triển toàn diện, khỏe mạnh, năng suất tốt. Đăng nhập

an toàn sinh học trong chăn nuôi